શું તમે જાણો છો, કે જો વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન ફ્લાઇટમાં બાળક જન્મે તો તેમને ક્યાંની નાગરિકતા અને જન્મ પ્રમાણપત્રમાં જન્મ સ્થળ શું હશે..
શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જો કોઈ બાળક આકાશમાં ઉડતા વિમાનમાં જન્મે છે, તો આ કિસ્સામાં તે બાળકનું જન્મસ્થળ અને નાગરિકત્વ શું હશે. આ વાત કહેવી ખૂબ જ સરળ લાગે છે, પરંતુ મામલો થોડો જટિલ છે.
સૌથી પહેલા એ સ્પષ્ટ કરી દઈએ કે, ભારતમાં 7 મહિના કે તેથી વધુ સમયની ગર્ભવતી મહિલાને હવાઈ મુસાફરી કરવાની મંજૂરી નથી, પરંતુ કેટલાક ખાસ કેસોમાં તેની મંજૂરી મળે છે.
આવી સ્થિતિમાં, જો કોઈ મહિલા ભારતથી અમેરિકા જતા વિમાનમાં બાળકને જન્મ આપે છે, તો બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં જન્મ સ્થળ શું હશે અને તેની નાગરિકતા શું હશે? તે સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે.
આવા મામલામાં સૌથી પહેલા એ જોવાનું રહેશે કે બાળકના જન્મ સમયે પ્લેન કયા દેશની સરહદ પર ઉડી રહ્યું છે. લેન્ડિંગ પછી જે તે દેશના એરપોર્ટ ઓથોરિટી પાસેથી બાળકના જન્મના પુરાવા સંબંધિત દસ્તાવેજો લઈ શકાય છે. આ દરમિયાન, બાળકના જન્મ પ્રમાણપત્રમાં તે જ દેશનું નામ લખવામાં આવશે જ્યાં બાળકનો જન્મ થયો છે. જો કે, બાળકને તેના માતાપિતાના દેશની નાગરિકતા મેળવવાનો પણ અધિકાર છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો પાકિસ્તાનથી અમેરિકા જતું વિમાન ભારતીય સરહદ પરથી પસાર થઈ રહ્યું હોય. આ સમય દરમિયાન વિમાનમાં બાળકનો જન્મ થાય છે, તો આવા કિસ્સાઓમાં બાળકનું જન્મ સ્થળ ભારત માનવામાં આવશે અને તે બાળકને તેના માતાપિતાના દેશની નાગરિકતા તેમજ ભારતની નાગરિકતા મળી શકે છે. જોકે, ભારતમાં બેવડી નાગરિકતાની કોઈ જોગવાઈ નથી.
આવો જ એક કિસ્સો અમેરિકામાં સામે આવ્યો છે
થોડા વર્ષો પહેલા અમેરિકામાં પણ આવો જ એક કિસ્સો સામે આવ્યો હતો. નેધરલેન્ડની રાજધાની એમ્સ્ટરડેમથી એક વિમાને અમેરિકા માટે ઉડાન ભરી હતી. જ્યારે પ્લેન એટલાન્ટિક મહાસાગર વિસ્તારમાં પહોંચ્યું, ત્યારે એક મહિલાને પ્રસૂતિ થઈ અને તેણે એક સ્વસ્થ બાળકીને જન્મ આપ્યો. જોકે, બાદમાં માતા અને બાળકને યુએસની મેસેચ્યુસેટ્સ જનરલ હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. યુવતીનો જન્મ યુએસ બોર્ડરમાં થયો હતો, તેથી તેને યુએસ અને નેધરલેન્ડ બંનેની નાગરિકતા મળી હતી.
વિમાનમાં જન્મેલા બાળકોની નાગરિકતા અંગે દરેક દેશમાં અલગ-અલગ નિયમો છે. તે જ સમયે, ઘણા દેશોમાં આવી કોઈ જોગવાઈ નથી.
