નાસ્તાની એક નાની દુકાન આવી રીતે બની ગઈ હલ્દીરામ નામની પ્રખ્યાત બ્રાન્ડ, જાણો હલ્દીરામની સફળતાની કહાની

આજના સમયમાં હલ્દીરામ એવું મોટું નામ બની ગયું છે. જેની પ્રોડક્ટ્સ લગભગ દરેક ઘરમાં સામાન્ય બની ગઈ છે. ગમે ત્યાં કોઈ પણ પ્રકારની પાર્ટી હોય અને જો તે પાર્ટીમાં હલ્દીરામનું નમકીન નાસ્તા તરીકે ન હોય તો તે પાર્ટી અધૂરી લાગે છે. પરંતુ શું તમને ખબર છે કે આઝાદી પહેલા હલ્દીરામે એક નાની દુકાન તરીકે શરૂઆત કરી હતી અને પછી આઝાદી બાદ હલ્દીરામે સફળતાનો એવો ધ્વજ બનાવ્યો કે હવે તે નંબર -1 બ્રાન્ડ બની ગઈ છે. તમને જણાવી દઈએ કે હલ્દીરામ બીકાનેરના બાનિયા પરિવારથી શરૂ થાય છે. જેનું નામ તનસુખદાસ હતું, જેની સાધારણ આવક થી પરિવારનું ગુજરાન ચાલતું હતું. આ દરમિયાન, આઝાદીના લગભગ 50-60 વર્ષ પહેલા તે પોતાના પરિવારની જવાબદારીઓ નિભાવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા.

તનસુખદાસના દીકરા ભીખારામ અગ્રવાલ નવી નોકરીની શોધમાં હતા. તેમણે પોતાના અને દીકરા ચંદમાલના નામે ‘ભીખારામ ચાંદમાલ’ નામની એક દુકાન ખોલી. તે દિવસોમાં, લોકો બીકાનેરમાં ભુજિયા નમકીનનો સ્વાદ પસંદ કરી રહ્યા હતા. પછી તેઓએ ભુજિયા નમકીન વેચવાનું પણ વિચાર્યું. ભીખારામે તેની બહેન ‘બીખી બાઈ’ પાસેથી ભુજિયા બનાવવાની કળા શીખી હતી અને તેની બહેન તેના સાસરિયાના ઘરેથી ભુજિયા બનાવવાનું શીખી હતી. જ્યારે પણ બીખી તેના મામાના ઘરે આવતી ત્યારે તે ભુજિયાને પોતાની સાથે લાવતી હતી.

સૌથી અગત્યની વાત એ છે કે તેમના મામાના સંબંધીઓએ તે ભુજિયાને ખૂબ પસંદ કરતા હતા. જોકે, ભીખરામે ભુજિયા પણ બનાવ્યા અને તેને પોતાની દુકાનમાં વેચવાનું શરૂ કર્યું. પણ તેનું ભુજિયા બજારમાં વેચાતા ભુજીયા જેવા જ હતા. આનાથી ફક્ત કોઈક રીતે તેમની આજીવિકા ચાલી રહી હતી. પછી 1908 માં તેમના પૌત્ર ગંગા બિશન અગ્રવાલનો જન્મ ભીખારામના ઘરે થયો, તેમની માતા તેમને પ્રેમથી હલ્દીરામ કહેતા હતા. હલ્દીરામનો જન્મ થયો ત્યારે તેમના દાદા માત્ર 33 વર્ષના હતા. તે દિવસોમાં લગ્ન વહેલા થતા હતા. સારું, ગમે ત્યારે થાય. હલ્દીરામે બાળપણથી જ ઘરમાં નમકીન બનતા જોયા છે.

નાની ઉંમરમાં જ તેઓ ઘર અને દુકાનના કામમાં મદદ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે કામ કરવામાં ક્યારેય સંકોચ કર્યો નથી. તેનામાં શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તા એ હતી કે તે ખૂબ જ મહેનત અને સમર્પણથી કોઈપણ કામ ઝડપથી શીખી લેતા હતા. તેણે જલ્દી જ ભુજિયા બનાવવાનું શીખી લીધું અને માત્ર 11 વર્ષની ઉંમરે હલ્દીરામના લગ્ન ચંપા દેવી સાથે થયાં.

લગ્ન પછી જવાબદારી વધી જાય તે સ્વાભાવિક છે. હલ્દીરામ સાથે પણ આવું જ થયું અને લગ્ન પછી તેની જવાબદારીઓ વધી ગઈ. હલ્દીરામ તેના દાદાની ભુજીયાની દુકાન પર બેસવા લાગ્યા. બજારમાં વેચાતા ભુજિયાની સરખામણીમાં તેમનું ભુજિયા કંઈ ખાસ નહોતું. તેઓ ભુજીયાનો વ્યાપાર વધારવા માંગતા હતા. આ માટે તેઓએ કંઈક અલગ કરવાની જરૂર હતી. આવી સ્થિતિમાં હલ્દીરામે પોતાના ભુજીયાનો સ્વાદ વધારવા માટે કેટલાક ફેરફાર કર્યા. તે ભુજીયાનો સ્વાદ તેના ગ્રાહકોને ગમ્યો અને તેના ભુજીયા ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ અને બજારમાં વેચાતા ભુજીયાથી અલગ હતા.

સમયની સાથે સાથે કુટુંબ વધતું ગયું. પારિવારિક વિવાદો પણ તેને પરેશાન કરવા લાગ્યા. હલ્દીરામે આખરે પરિવારથી અલગ થવાનો નિર્ણય લીધો અને પારિવારિક વ્યવસાયમાંથી કશું જ મેળવ્યું નહીં.

આટલું બધું હોવા છતાં તેણે હાર ન માની. પરિવારથી અલગ થયા બાદ હલ્દીરામે વર્ષ 1937 માં બિકાનેરમાં નાસ્તાની એક નાની દુકાન ખોલી. જ્યાં બાદમાં તેણે ભુજિયા વેચવાનું પણ શરૂ કર્યું. તેઓ આનાથી બજારમાં પોતાનું નામ સ્થાપિત કરવા માંગતા હતા. કહેવાય છે કે હલ્દીરામ હંમેશા પોતાના ભુજીયાનો સ્વાદ વધારવા માટે કેટલાક ફેરફાર કે પ્રયોગો કરતા હતા. અત્યાર સુધી જે ભુજીયાને લોકોએ બજારમાં ચાખ્યો હતો તે થોડો નરમ, જાડો અને ગઠ્ઠોવાળો હતો.

આ વખતે તેણે પોતાનું સ્વરૂપ બદલ્યું અને હલ્દીરામે એકદમ પાતળું ભજિયું બનાવ્યું. તે ખૂબ જ મસાલેદાર અને કડક હતી. આવા ભુજીયા અત્યાર સુધી બજારમાં આવ્યા ન હતા.

તે જ સમયે, જ્યારે લોકોએ હલ્દીરામના આ ભુજીયાનો સ્વાદ ચાખ્યો ત્યારે તેમને તે ખૂબ ગમ્યો. તેના મસાલેદાર અને સ્વાદિષ્ટ ભુજિયા ખરીદવા માટે દુકાનની સામે લાઈન લગતી હતી અને તેની દુકાન સમગ્ર શહેરમાં ‘ભુજિયા વાલા’ તરીકે જાણીતી હતી. બાદમાં તેમણે તેમના નામ પરથી તેમની દુકાનનું નામ ‘હલ્દીરામ’ રાખ્યું. આ પછી, ધીરે ધીરે તેનો વ્યવસાય પ્રયોગ અને તેના મનોબળના આધારે વધ્યો અને વર્ષ 1970 માં નાગપુરમાં પ્રથમ સ્ટોર ખોલવામાં આવ્યો. તે જ સમયે, વર્ષ 1982 માં દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં બીજો સ્ટોર ખોલ્યો. એટલું જ નહીં, બંને સ્થળોએ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવ્યો હતો.

આ પછી ધીરે ધીરે હલ્દીરામની પ્રોડક્ટ્સ સમગ્ર દેશમાં વેચવા લાગી. આ જોઈને હલ્દીરામની માંગ વિદેશોમાં પણ થવા લાગી. હવે હલ્દીરામે દેશમાં તેમ જ વિદેશમાં પોતાનો બિઝનેસ ફેલાવ્યો. તેમના ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા અને સ્વાદે કંપનીને નંબર વન બ્રાન્ડ બનાવી.

અહેવાલ અનુસાર, હલ્દીરામની દિલ્હી સ્થિત હલ્દીરામ કંપનીની આવક વર્ષ 2013-14 વચ્ચે 2100 કરોડ રૂપિયા હતી. બીજી બાજુ, નાગપુર સ્થિત કંપનીની વાર્ષિક આવક 1225 કરોડ રૂપિયા હતી અને નાગપુર સ્થિત કંપનીનો વાર્ષિક નફો 210 કરોડ રૂપિયા હતો. એટલું જ નહીં, વર્ષ 2019 સુધીમાં હલ્દીરામની વાર્ષિક આવક 7,130 કરોડ રૂપિયા હતી. આ સિવાય, એક અહેવાલ અનુસાર હલ્દીરામની પ્રોડક્ટ્સ બનાવવા માટે 3.8 અબજ લિટર દૂધ, 800 મિલિયન કિલો માખણ અને 6.2 મિલિયન કિલો બટાકાનો વાર્ષિક વપરાશ થાય છે.

હલ્દીરામ બ્રાન્ડ અંતર્ગત લોકોને ફક્ત ભુજીયાનો જ સ્વાદ મળતો નથી પણ વિવિધ સ્વાદિષ્ટ નાસ્તા, નાસ્તા અને ખાદ્ય પદાર્થો સહિત 400 થી વધુ પ્રોડક્ટ્સ પણ ચાખવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં, તમે સમજી શકો છો કે આજે એક નાની દુકાનનો માલિક સ્વાદની દ્રષ્ટિએ માત્ર દેશ પર જ નહીં પણ વિશ્વ પર કેવી રીતે રાજ કરે છે. હા, આ ખાણીમાંથી આપણે શું શીખીએ છીએ. એટલે કે, વ્યક્તિએ હંમેશા પ્રયત્ન કરતા રહેવું જોઈએ, ભલે ગમે તેટલી મુશ્કેલીઓ આવે. જો એક રીતે સફળતા ન મળે તો આપણે હલ્દીરામની જેમ નવી પદ્ધતિનો પ્રયોગ કરવો જોઈએ અને હાર માનવી અને બેસવું નહીં. એક વાત સાચી છે, કોશિશ કરનાર ક્યારેય હાર થતી નથી. ભલે થોડા સમય પછી સફળતા મળે. હલ્દીરામની કહાની આવી જ હતી.